*

miðvikudagur, 20. mars 2019
Innlent 15. mars 2019 11:46

Segja Guðmund Inga skerða eignarrétt

Landeigendur segja fyrirhugað bann umhverfisráðherra á gjaldtöku við ferðamannastaði skaða náttúruvernd.

Ritstjórn
Guðmundur Ingi Guðbrandsson var skipaður umhverfis- og auðlindaráðherra af Katrínu Jakobsdóttur forsætisráðherra og formanni Vinstri grænna.
Haraldur Guðjónsson

LLÍ, Landsamtök landeigenda á Íslandi, gera alvarlegar athugasemdir við fyrirhugaðar breytingar Guðmundar Inga Guðbrandssonar umhverfis og auðlindaráðherra á á náttúruverndarlögum. Mótmæla þau skerðingu eignarréttar sem felist í fyrirhuguðu banni við gjalddtöku, annarri en af bílastæðum, og segja breytingarnar verða náttúruvernd til skaða.

Telja samtökin að verði þær að lögum muni á ný skapast fullkomið ófremdarástand á fjölsóttum ferðamannastöðum, eignarréttur landeigenda verði fótum troðinn og misskilinn almannaréttur sé gerður rétthærri en stjórnarskrárvarin eignarréttindi að því er segir í fréttatilkynningu.

Aðalfundurinn bendir meðal annars á eftirtalin atriði:

  • 1. Um hinn forna almannarétt:

Hin forni almannaréttur tók til frjálsrar farar gangandi manna um eignarlönd annarra og var ekki annað en umferðarréttur í vegalausu landi. Rétturinn var undantekningarheimild frá ótvíræðum eignarrétti og til þess gerður að greiða för á milli tveggja staða á tímum þegar samgöngur voru með öðru sniði en nú er.

Vegfarendum bar að hlíta ströngum undantekningum og greiða bætur eða sæta öðrum viðurlögum ef ekki væri að þessum reglum farið. Um þetta liggja fyrir fjölmargar lögfræðilegar fræðigreinar sem vart teljast umdeildar.

Samtök landeigenda eru ekki mótfallinn þessum forna almannarétti. Þvert á móti styðja þau þennan umferðarrétt almennings eins og hann hefur verið túlkaðir frá tímum Jónsbókar.

  • 2.   Bann við gjaldtöku nema af bílastæðum

Breytingartillögurnar gera ráð fyrir að landeigenda sé ekki lengur heimilt að takmarka eða banna för um land sitt nema við sérstakar aðstæður og aldrei með gjaldtöku fyrir aðgang. Hins vegar er heimilt að taka gjald fyrir bílastæði og gerð þeirra. Sérstaklega er tekið fram ólögmætt sé að taka gjald vegna viðhalds ferðamannasvæða og hnykkt á því að lagning stígs eða bygging göngubrúa eða slíkra mannvirkja, feli ekki í sér þjónustu.

LLÍ telja þessa afmörkun ólögmæta. Ekki fær staðist að gjald megi taka fyrir að búa til malarstæði fyrir bifreiðar en að ekki megi taka gjald fyrir mannvirki til verndar náttúrunni svo sem malarstíga, tröppur, útsýnispalla, brýr og stiga. Hér er sönnunarbyrði snúið við og lagt að herða landeiganda að sýna fram á að beita megi takmörkunum. Allt mat er lagt í hendur stjórnvalda. Ljóst er að alla hugsun vantar í framsetningu þessa ákvæðis.

Gjaldtaka er einungis heimil ef um er að ræða endurteknar hópferðir í atvinnuskyni. Þannig er ekki heimilt að taka gjald fyrir hópferð sem talin er koma í eitt sinn og ekki í atvinnuskyni, t.d. ferð gamalla skólafélaga á tiltekið eignarland jafnvel þótt saman færu hundruðir manna á mörgum rútum.

  • 3.   Erfitt rekstrarumhverfi

LLÍ benda á, að engin leið verður að reka ferðamannastaði með þeim takmörkunum sem fram eru settar. Rekstraraðili eða landeigandi getur aldrei vitað hvort rúta sem kemur á staðinn er komin í fyrsta sinn eða er hluti af endurteknu ferðaskipulagi. Viðamikið eftirlitskerfi, starfsfólk og umstang, þarf til þess að komast á snoðir um það hvort viðkomandi gestir komu á eigin vegum, í rútu sem aðeins kom einu sinni, eða í rútu sem stundar endurteknar ferðir á sama staðinn.

Landeigandi sem kýs að verja náttúruna með stígum, pöllum, tröppum, og öðrum viðlíka mannvirkjum á þess engan kost að fá kostnað sinn bættan. Bílastæði hafa forgang, náttúran ekki. Náttúruverndarlög hafa snúist upp í andstæðu sína.

Landssamtök landeigenda á Íslandi mótmæla skerðingu stjórnarskrárvarins eignarréttar landeigenda með tilefnislausri lagasetningu sem mun einungis skapa árekstra og uppnámsástand við stóra og smáa ferðamannastaði og verða náttúruvernd til skaða.