*

sunnudagur, 24. október 2021
Innlent 5. janúar 2021 14:56

Dökkt yfir vinnumarkaði en gæti birt til

Vinnumarkaðsrannsókn sýnir dökka stöðu á vinnumarkaði, en reikna má með að birti til eftir því sem árangur bólusetninga næst.

Ritstjórn
Haraldur Guðjónsson

Samkvæmt niðurstöðum vinnumarkaðsrannsóknar Hagstofu Íslands er áætlað að um 195.900 manns hafi verið á vinnumarkaði í nóvember, sem jafngildir 78,2% atvinnuþátttöku. Af fólki á vinnumarkaði voru um 183.400 starfandi og um 12.600 atvinnulausir og í atvinnuleit. Starfandi fólki fækkaði um 11.200 milli ára og atvinnulausum fjölgaði um 5.900. Hlutfall starfandi var 73,2% í nóvember og hafði minnkað um 1,8 prósentustig frá nóvember 2019. Þetta er meðal þess sem kemur fram í nýrri Hagsjá hagfræðideildar Landsbankans.

„Í apríl var atvinnuþátttaka 75,8% og hafði ekki verið lægri a.m.k. frá árinu 2003 þegar vinnumarkaðskönnunin hófst. Atvinnuþátttaka mældist meiri í maí og júní en hefur síðan minnkað og mældist 78,2% nú í nóvember sem er 0,7 prósentustigum lægra en í nóvember 2019.

Sé miðað við 12 mánaða hlaupandi meðaltal fór atvinnuþátttaka hæst um mitt ár 2017, en þá fór hún upp í tæp 84%. Samsvarandi tala nú er 79,6% og hefur farið eilítið lækkandi síðustu mánuði,“ segir í Hagsjánni.

Minnkandi atvinnuþátttaka sé að töluverðum hluta ákveðin birtingarmynd atvinnuleysis þar sem einhver hluti vinnuaflsins kjósi að hverfa af vinnumarkaði í stað þess að verða atvinnulaus.

Talsverður munur á mælingum Hagstofu og Vinnumálastofnunar

„Samkvæmt vinnumarkaðskönnun voru um 8.500 atvinnulausir í nóvember, sem samsvarar 6,4% atvinnuleysi, og hafði atvinnuleysi þá minnkað um 0,4 prósentustig milli mánaða. Samkvæmt tölum Vinnumálastofnunar voru um 20.900 skráðir atvinnulausir í almenna bótakerfinu í lok nóvember (án skerts starfshlutfalls), sem samsvarar 10,6% atvinnuleysi. Almennt atvinnuleysi að viðbættu atvinnuleysi í hlutabótakerfinu var hins vegar 12% í nóvember og hafði aukist um 0,9 prósentustig frá mánuðinum á undan. Vinnumálastofnun mælir því töluvert meira atvinnuleysi en Hagstofan um þessar mundir,“ segir í Hagsjánni.

Þar segir jafnframt að venjulegur vinnutími hafi styst verulega milli október og nóvember og sé nú 1,6 stundum styttri en í nóvember 2019. Vinnutími hafi verið 37,5 stundir í nóvember 2020 samanborið við 39,1 stund í nóvember í 2019.

Starfandi fólki á vinnumarkaði hafi fækkaði um 5,8% frá því í nóvember 2019. Venjulegum vinnustundum hafi fækkað um 4,1% á sama tíma. Það þýði að fjöldi unninna stunda, eða vinnuaflsnotkun, minnkaði um 9,8% milli ára. Vinnuaflsnotkun hafi nú minnkað í 9 mánuði í röð, eða allt frá því í febrúar 2020. Þarna sé um verulega breytingu að ræða frá undanförnum árum, en vinnuaflsnotkun hafi þá farið nær stöðugt vaxandi.

Niðurstöðurnar áfram dökkar

Í niðurlagi Hagsjár segir að niðurstöður vinnumarkaðskönnunar séu áfram dökkar. Kórónuveirufaraldurinn hafi augljóslega haft mikil áhrif á íslenskan vinnumarkað og því komi þessar niðurstöður ekki á óvart. Áhrif faraldursins á hagkerfi og samfélag birtist mjög skýrt í þessum tölum af vinnumarkaði þar sem slakinn sé mikill. Nú þegar vonir standa til þess að það sjái fyrir endann á faraldrinum megi vænta þess að vinnumarkaðurinn breytist til hins betra. Eitt megineinkenni íslensks vinnumarkaðar sé mikill sveigjanleiki og því megi ætla að þróunin færist til betri vegar eftir því sem árangur náist af bólusetningum á næstu mánuðum.