*

föstudagur, 17. september 2021
Innlent 13. nóvember 2020 12:13

Raforkukostnaður samkeppnishæfur

Raforkukostnaður stórnotenda á Íslandi skerðir almennt ekki samkeppnishæfni þeirra, samkvæmt nýrri skýrslu.

Ritstjórn
Haraldur Guðjónsson

Meginniðurstaða úttektar þýska fyrirtækisins Fraunhofer er að raforkukostnaður stórnotenda á Íslandi skerði almennt ekki samkeppnishæfni þeirra gagnvart samanburðarlöndunum, sem eru Noregur, Kanada (Quebec) og Þýskaland. Umrædd úttekt var gerð að beiðni atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytisins og var tilgangur hennar að varpa ljósi á samkeppnishæfni stóriðju á Íslandi með tilliti til raforkukostnaðar. Þetta kemur fram í tilkynningu atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytisins.

Þar segir að ekki hafi áður verið gerð sambærileg óháð úttekt á samkeppnishæfni stóriðju á Íslandi, byggð á aðgangi að trúnaðarupplýsingum um raunverulegt orkuverð í einstökum orkusölusamningum.

„Fraunhofer fékk við gerð skýrslunnar aðgang að trúnaðarupplýsingum um raforkusamninga orkuframleiðenda og stórnotenda á Íslandi. Langflestir aðilar sem leitað var til veittu aðgang að umbeðnum upplýsingum og allir stórnotendur utan einn veittu upplýsingar um raforkuverð sitt. Samið var um trúnað við veitingu upplýsinganna og samráð var haft við Samkeppniseftirlitið um verklagið,“ segir í tilkynningu ráðuneytisins.

Það gefi augaleið að vandasamt sé að birta niðurstöðurnar á þann hátt að þær varpi nýju og skýru ljósi á álitaefnið án þess að brjóta gegn trúnaðarákvæðum orkusamninga. Meðaltöl segi aðeins hálfa söguna en á sama tíma sé ekki unnt að birta verð einstakra samninga. Því hafi verið haft samráð við alla aðila um framsetningu niðurstaðna. Fram hafi komið athugasemdir um fyrirhugaða framsetningu á orkukostnaði álvera sem tekið var tillit til.

Noregur, Kanada og Þýskaland til samanburðar

Í skýrslunni er raforkukostnaður stóriðju á Íslandi borinn saman við Þýskaland, Kanada (Quebec) og Noreg.

„Við samanburðinn er ekki ráðist á garðinn þar sem hann er lægstur því að Noregur og Kanada eru þau lönd á Vesturlöndum þar sem stóriðja stendur einna best að vígi í alþjóðlegum samanburði, t.a.m. er álframleiðsla á Vesturlöndum hvergi meiri en þar,“ segir í tilkynningunni.

Samanburðurinn innifeli alla helstu þætti sem hafi áhrif á raforkukostnað, nánar tiltekið: orkuverð, flutningskostnað raforku, skatta og gjöld og endurgreiðslur vegna kolefniskostnaðar þar sem þær eiga við. Samanburðurinn miðist við nýjustu samanburðarhæfu upplýsingar; raforkukostnað árið 2019.

Hér að neðan má sjá helstu niðurstöður skýrslunnar:

  • Raforkukostnaður stórnotenda á Íslandi er breytilegur eftir atvinnugreinum og tegund orkusamninga en raforkukostnaður stóriðju á Íslandi skerðir almennt ekki samkeppnishæfni hennar gagnvart samanburðarlöndunum
  • Raforkukostnaður álvera á Íslandi er almennt samkeppnishæfur við Kanada og Noreg og lægri en í Þýskalandi
  • Raforkukostnaður gagnavera á Íslandi er almennt um þrisvar sinnum lægri en í Þýskalandi, svipaður og í Noregi og heldur hærri en í Kanada þó að einstakir samningar á Íslandi kunni að vera svipaðir og í Kanada
  • Raforkukostnaður annarra stórnotenda (en álvera og gagnavera) á Íslandi er almennt ívið lægri en í Þýskalandi en ívið hærri en í Noregi og Kanada en fremur fá dæmi voru á bak við þann samanburð

„Þýðingarmikið og upplýsandi innlegg"

„Þessi úttekt er þýðingarmikið og upplýsandi innlegg í umræðu sem snertir stórfellda hagsmuni fyrir bæði íslenskt efnahagslíf, íslensk fyrirtæki og einstök byggðarlög," er haft eftir Þórdísi Kolbrúnu Reykfjörð Gylfadóttur, ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra, í tilkynningu ráðuneytisins.

„Ég óskaði eftir skýrslunni í febrúar sl. vegna vaxandi umræðu um samkeppnishæfni stóriðju á Íslandi með tilliti til raforkuverðs. Leyndin sem hvílir yfir raforkusamningum stórnotenda hefur augljóslega hamlað þeirri umræðu, auk þess sem ítarleg athugun á raunverulegum raforkukostnaði stóriðju í öðrum löndum hefur ekki legið fyrir.

Það er mikilvægt að fá það fram að raforkukostnaður stórnotenda á Íslandi er almennt sambærilegur eða lægri en í samanburðarlöndunum þó að dæmi séu um bæði lægri og hærri verð. Við vitum að stóriðja á Vesturlöndum hefur átt undir högg að sækja gagnvart öðrum heimshlutum, auk þess sem aðstæður á heimsmarkaði hafa verið erfiðar. Það dettur engum í hug að gera lítið úr þeim áskorunum. Auk þess eru orkusamningar ólíkir og misjafnlega hagfelldir kaupendum. En það er jákvætt að raforkukostnaður stórnotenda hér er almennt samkeppnishæfur, jafnvel þegar miðað er við þau lönd sem þykja bjóða upp á eitthvert hagfelldasta starfsumhverfi á Vesturlöndum.

Ég hef lengi talað fyrir auknu gagnsæi um orkusamninga enda er óæskilegt að umræða um svo stórfellda hagsmuni byggi á litlum upplýsingum. Það er fyrst og fremst samningsaðilanna sjálfra að leita leiða til að bæta úr því og ég vonast áfram til þess að þeir sjái sér fært að stíga einhver skref í þá átt.

Við þurfum auðvitað að halda vöku okkar og stuðla að eins samkeppnishæfu umhverfi og mögulegt er, til að tryggja að við getum áfram nýtt þau tækifæri sem felast í endurnýjanlegum orkuauðlindum. Skýrslan bendir til að við þurfum mögulega að huga að flutningskostnaði og ég hef ákveðið að setja af stað vinnu til að greina þann þátt betur. Einnig getur aukið framboð á raforku gegnt lykilhlutverki við að lækka verð sem og aukið gagnsæi og aukin samkeppni á orkumarkaði," segir Þórdís Kolbrún